Қазақстан қай жолда? Caravan.kz медиа порталының тілшісі жалғастырады.
Әлкен Кенжебаевтың жазуынша, ең пессимистік болжамды Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы ұсынды. Расталған бағалауларға сәйкес, әлемдік ЖІӨ біршама азайғанымен тұрақты түрде төмендеуін жалғастырады. 2024 жылы бұл көрсеткіш 3,3% болған, 2025 жылы – 3,2%, ал 2026 жылы 2,9% деңгейінде болады деп күтілуде. Дегенмен, әлем елдерінің экономикасының, Қазақстанды қоса алғанда төмендеуін барлық сарапшылар болжап отыр.
БҰҰ
БҰҰ болжамына сай, әлемдік сауда өсімі бәсеңдейді. 2025 жылы күтпеген жерден сауда көлемі жоғары өскені байқалды (3,8%), ал 2026 жылы ол 2,2%-ға дейін төмендеуі мүмкін. Белгісіз және шиеленісті геосаяси жағдай әлемдік экономиканың жалпы өсімін 2025 жылғы 2,8%-дан 2026 жылы 2,7%-ға дейін төмендетуі ықтимал. Инвестициялар да азаяды деп болжануда, бірақ ірі нарықтарда жасанды интеллектіні дамытуға спекулятивті капитал салымдары жалғасуы мүмкін.
БҰҰ атап өткендей, жалпы инфляцияның төмендеуі (3,4%-ға дейін) жалғасқанымен, бағалардың өсуі халықтың нақты табысын теңестіріп отыр. Орталық Азия үшін болжам жалпы жағымды: ішкі сұраныстың күшімен тұрақты өсім күтілуде.
Дүниежүзілік банк
Дүниежүзілік банк тобының сарапшылары 2025 жылы жаһандық экономика бірқатар қолайсыз факторларға қарамастан тұрақтылық танытқанын атап өтті. 2026 жылы өсім 2,6% деңгейінде болады деп күтілуде. 2025 жылғы сауда көлемінің өсуі, санкциялар мен баждардың әсерінен жаһандық өндіріс-жеткізу тізбектерінің тез өзгеруімен байланысты болған, енді бәсеңдеуі мүмкін. Дүниежүзілік банк жалпы инфляцияның төмендеуі жалғасады деп санайды, бұл энергия көздерінің төмен бағасына байланысты, ал көрсеткіш 2,4%-ға дейін төмендеуі ықтимал.
Қазақстан үшін 2026 жылғы ЖІӨ өсімі 4,5% деп болжануда (2025 жылы – 6%). Салыстыру үшін: Ресейде 0,8%, Өзбекстанда – 6%.
Халықаралық валюта қоры
Сарапшылардың есебі бойынша, әлемдік экономиканың өсу қарқыны тұрақты болып қалады. Яғни, 2025 жылғы деңгейде – 3,3%. 2026 жылы жаһандық инфляция 3,8% деп бағаланды. Халықаралық валюта қоры мамандарының пікірінше, еңбек өнімділігінің жасанды интеллектіні енгізуге байланысты өсуіне деген күтулердің шамадан тыс бағаланып отыр, бұл қаржы нарықтарында қатты түзетуге және капиталдық инвестициялардың төмендеуіне әкелуі мүмкін деп санайды.
БҰҰ мен Дүниежүзілік банктің сарапшыларынан айырмашылығы, халықаралық валюта қоры аналитиктері жалпы және базалық инфляцияның медианалық мәні 2025 жылмен салыстырғанда сәл өседі деп болжайды, ал жаһандық сауда салыстырмалы түрде тұрақты болады. Әлемдік нақты ЖІӨ өсімі 3,1% болуы тиіс, ал Қазақстан үшін – 4,8%.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы
Мамандар жаһандық экономикалық өсімнің елеулі төмендеуін күтеді. 2025 жылғы 3,2%-дан 2026 жылы 2,9%-ға дейін. ЭЫДҰ сарапшылары Дональд Трамп тарапынан 2025 жылы басталған тарифтік соғыс және жалпы геосаяси белгісіздік жаһандық саудаға құрылымдық кедергілер туғызатынын атап өтті. Бұл жағдай аймақтық жабық сауда блоктарының қалыптасуына жағдай жасайды.
Әлемдік сауда өсімі 2025 жылғы 2,8%-дан 2026 жылы 2,2%-ға дейін төмендеуі ықтимал. Доллардың күшеюіне және энергия бағасының төмендеуі сияқты қаржы дағдарыстарына қарамастан инфляция тұрақты болып қалады деп күтілуде. Қазақстан әлі ЭЫДҰ мүшесі болмағандықтан, оның экономикасы бойынша нақты болжамдар жасалмаған.
Нақты сандар
2025 жылы ең жоғары жалпы ЖІӨ-ге ие 10 ел:
1. АҚШ – $30,62 трлн
2. Қытай – $19,4 трлн
3. Германия – $5,01 трлн
4. Жапония – $4,28 трлн
5. Үндістан – $4,13 трлн
6. Ұлыбритания – $3,96 трлн
7. Франция – $3,36 трлн
8. Италия – $2,54 трлн
9. Ресей – $2,54 трлн
10. Канада – $2,28 трлн
Қазақстан 300,05 млрд доллар деңгейімен 50-ші орынға тұрақтады.
2025 жылы адам басына шаққандағы ЖІӨ бойынша ең жоғары табысқа ие 10 ел:
1. Монако – $256 581
2. Лихтенштейн – $231 713
3. Люксембург – $146 818
4. Бермуд аралдары – $138 935
5. Ирландия – $129 132
6. Швейцария – $111 047
7. Исландия – $98 150
8. Кайман аралдары – $97 750
9. Сингапур – $94 481
10. Норвегия – $91 884
Қазақстанда адам басына шаққандағы ЖІӨ 14 723 доллар болып, 93-ші орынға ие болды.