Caravan.kz медиа порталының тілшісі «Қара тізім», елден шығуға тыйым және есепшоттардың бұғатталуы қалай және неге қатысты болатынын түсіндіреді.
Адал емес кәсіпкерлерге қатысты талаптар қатаңдайды. Мемлекет экономикалық қылмыс жасаған тұлғалардың ашық реестрін енгізіп, салықтан жалтаруға мүмкіндік беретін олқылықтарды жоюға кірісті.
Бұл туралы Мемлекеттік кірістер комитеті 4 ақпанда өткен брифингте мәлімдеді.
Экономикалық қылмыс жасағандар реестрі
Қазақстанда экономикалық қылмыстар үшін жауапкершілікке тартылған тұлғалардың ашық базасы құрылады.
Кімдер енгізіледі: Жалған шот-фактура жазғаны үшін, салықтан жалтарғаны үшін, қаржы пирамидаларын құрғаны үшін және қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырғаны үшін сотталған азаматтар.
Мақсаты: Кез келген кәсіпкер өзінің контрагентін «тексере» алуы үшін. Егер серіктес «қара тізімде» болса, онымен мәміле жасау қауіпті.
Мемлекеттік органдардың ұстанымы: Мемлекеттік кірістер комитеті мен Қаржылық мониторинг агенттігі реестрдің ашық болатынын растады. Бұл заңсыз активтерді қайтару және бизнес ортаны «ағартуға» бағытталған шаралардың бір бөлігі.
Қашан іске асады: Қоғамдық талқылауға шығарылған құжатта шараларды іске асыру мерзімі нормативтік-құқықтық акт күшіне енген сәттен бастап деп көрсетілген. «Ашық НҚА» порталындағы талқылау 19 ақпанға дейін жалғасатынын ескерсек, «қара тізім» көктемде пайда болуы мүмкін. Тым болмағанда, 1 шілдеде, дәл осы күні бизнес саласын реттеуге қатысты өзге нормалар да күшіне енеді.
Директор жеке өзі жауап береді
Ең қатаң жаңашылдықтардың бірі. Енді компанияның қарыздары оның директорының жеке мәселесіне айналады.
Елден шығуға тыйым салу: Егер ЖШС-тің салық бойынша берешегі 27 000 АЕК-тен (110 млн теңгеден астам) асса, бірінші басшының Қазақстаннан шығуына сот шешімімен тыйым салынады.
Айла-амалдарға нүкте қойылады: Берешегі бар ЖШС-терді басқа адамдардың атына қайта тіркеуге тыйым салынады.
«Бұрын 10–20 миллион теңге көлемінде қарызы бар компанияларды үйсіз немесе ауыр науқас адамдардың атына жазып жіберетін, кейін ізін табу мүмкін болмайтын. Енді бұл жол біржола жабылды», — деп түсіндірді ҚР ҚМ МКК өкілі Қайсар Арын.
Бұл нормалар 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді.
Есепшоттарды бұғаттаудың жаңа шектері
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салық органдарының «төзімділік шегі» өзгерді.
Бұрын: Берешек 6 АЕК-тен асса, есепшоттар бұғатталатын.
Қазір: Шек 20 АЕК-ке дейін көтерілді (86 мың теңгеден астам).
Бұл қалай жұмыс істейді:
Осылайша, бір жағынан мемлекет белгілі бір жеңілдіктер жасап отыр (берешек сомасына қатысты талап жұмсарды), ал екінші жағынан бизнесті қатал таңдаудың алдына қояды: адал жұмыс істеу немесе сенімсіз серіктес ретінде таңбаланып, елден шығу құқығынан айырылу.
Салықтан жалтару үшін тәуекелге бару енді мүлде тиімсіз.