Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин Конституциялық Соттың 2026 жылғы 7 шілдесінде шыққан түсіндірмесіне қатысты пікір білдіріп, оның таза нормативтік-құқықтық сипатқа ие екенін мәлімдеді, деп хабарлайды Zakon.kz.
Конституциялық Соттың түсіндірмесі жаңа Конституцияның күшіне енуіне байланысты туындаған бірқатар рәсімдік мәселелерге құқықтық жауап береді. Бұл туралы Ерлан Қарин өзінің Telegram арнасында мәлімдеді.
Оның сөзінше, 1 шілдеден бастап жаңа Конституциядағы бір реттік өкілеттік мерзіміне қатысты норма қолданылатын бірқатар мемлекеттік лауазымдарға тағайындаулар жүзеге асырылуға тиіс. Атап айтқанда, бұл талап Жоғарғы Соттың Төрағасы, Бас Прокурор, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты төрағасы мен судьяларына қатысты.
Осыған байланысты "бір реттік өкілеттік мерзімі туралы норма қазіргі қызмет атқарып отырған лауазымды тұлғаларға қолданыла ма, әлде олардың қайта тағайындалуына мүмкіндік бар ма?" деген мәселе туындаған.
Ердан Қаринның мәліметінше, Конституциялық Сот бұл мәселеге нақты құқықтық түсіндірме берген. Оған сәйкес, бір реттік өкілеттік мерзіміне қатысты норма жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін аталған лауазымдарға тағайындалған тұлғаларға ғана қолданылады. Сондай-ақ құқықтық реттеудің бірізділік қағидатына сәйкес, бұл норма қазіргі Президентке де қатысты болатыны көрсетілген.
Ерлан Қарин Президенттің жеті жылдық бір ғана мерзімге сайлануы туралы талап мемлекеттің егемендігі, тәуелсіздігі, унитарлығы, аумақтық тұтастығы және басқару нысаны сияқты өзгермейтін конституциялық қағидаттардың бірі екенін де атап өтті.
Сонымен қатар ол Конституциялық Соттың түсіндірмесі қандай да бір тұлғаның автоматты түрде тағайындалатынын немесе сайланатынын білдірмейтінін айтты. Бұл шешім тек белгілі бір тұлғаның заң аясында сайлануына немесе тағайындалуына құқықтық мүмкіндік бар екенін айқындайды. Осыған сәйкес, бүгін Мемлекет басшысы Конституция талаптарына сай Бас Прокурорды тағайындаған.
Ерлан Қариннің пікірінше, Конституциялық Соттың бүгінгі шешімі – жаңа мемлекеттік-саяси модельді қалыптастыруға бағытталған ауқымды реформалардың кезекті кезеңі. Оның айтуынша, қазіргі уақытта жаңа институттарды іске қосу жұмыстары жалғасуда.
Атап айтқанда, Құрылтай сайлауы тағайындалып, саяси партиялар съездерін өткізіп жатыр. Сонымен қатар "Қазақстан Халық Кеңесі" хатшылығын құру туралы Жарлыққа қол қойылған.