Бұл туралы Caravan.kz медиа порталы хабарлайды.
Мемлекет басшысы бұл сәйкестіктің символдық мәнін атап өтіп, парламенттік дипломатияны жаңа өкілді орган қызметінің маңызды бағыттарының бірі ретінде белгіледі. Сонымен қатар кездесу күн тәртібі саяси мәселелермен ғана шектелмей, сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастық, озық технологиялар, ғылым мен білім беру салаларындағы өзара іс-қимыл және кеңейтілген стратегиялық серіктестікті одан әрі дамыту мәселелерін қамтыды.
Тәуелсіз халықаралық қатынастар және экономикалық саясат жөніндегі сарапшы Ерик Батырхановтың пікірінше, америкалық делегацияның құрамы да кездесудің мазмұндық сипатын айқындайды. Оны АҚШ Өкілдер палатасының Бюджет және салық комитетінің төрағасы Джейсон Смит бастап келді. Аталған комитеттің құзыретіне халықаралық сауда мәселелері де кіреді. Сарапшы бұл жағдайды Қазақстан мен АҚШ арасындағы саяси диалогты нақты экономикалық мазмұнмен толықтыруға деген қызығушылықтың белгісі ретінде бағалайды. Оның айтуынша, ендігі маңызды міндет – жоғары деңгейде белгіленген басымдықтарды нақты келісімдер мен инвестициялық жобаларға айналдыру.
– АҚШ Конгресі Өкілдер палатасы делегациясының Қазақстанға сапары мен оның Мемлекет басшысымен кездесуі екі ел арасындағы саяси диалогты одан әрі дамыту тұрғысынан қаншалықты маңызды?
– Делегацияның деңгейі мен құрамының өзі көп нәрсені аңғартады. Конгресс Бюджет комитеті төрағасының сапарға қатысуы бұл кездесудің жай ғана хаттамалық сипатта өтпегенін, АҚШ тарапының Қазақстанға деген мазмұнды қызығушылығы бар екенін көрсетеді. Бұл Қазақстанның Вашингтонда маңызды әрі байыпты қарым-қатынас орнатуға тұрарлық ел ретінде қабылданатынын аңғартады.
Ендігі мәселе – бұл қызығушылық жүйелі жұмысқа ұласа ма, әлде бір реттік оқиға болып қала ма? Оның жауабын дәл қазір емес, алдағы алты ай немесе бір жыл ішінде көре аламыз. Бұл ретте жаңа кездесулердің өткізілуі мен нақты келісімдердің жасалуы маңызды көрсеткіш болады.
– Президент Қасым-Жомарт Тоқаев америкалық делегацияның Қазақстанға сапарын бірпалаталы Құрылтай сайлауының өтуімен сабақтасып жатқан символдық мәні бар оқиға ретінде атап өтті. Қазақстанның саяси жаңғыруының жаңа кезеңінде парламентаралық іс-қимыл қандай рөл атқара алады?
– Парламенттік дипломатия елдер арасындағы өзара түсіністік пен ынтымақтастықты нығайтудың тиімді тетіктерінің бірі. Депутаттар тікелей байланыс орнатып, өзара тәжірибе алмасу, ортақ мәселелерді талқылау және бірлескен бастамаларды ілгерілету арқылы екіжақты қатынастардың мазмұнын толықтыра алады. Сондықтан мұндай байланыстарды мемлекет басшылары арасындағы жоғары деңгейдегі диалогты толықтыратын, серіктестікті нығайтуға мүмкіндік беретін дербес әрі маңызды дипломатиялық арна ретінде қарастырған жөн.
– Мемлекет басшысы жаңа Құрылтай үшін парламенттік дипломатияның маңызды екенін атап өтті. Құрылтай мен АҚШ Конгресі арасындағы байланысты дамытудың түсіністікті нығайту және ортақ мүдделерді ілгерілету тұрғысынан қандай перспективалары бар?
– Жоғары деңгейдегі кездесу – бұл, ең алдымен, диалогқа жол ашу. Ал негізгі жұмыс одан кейін басталады. Ол үшін жұмыс топтарын құру, делегациялар алмасу, сауда және инвестиция салалары бойынша нақты заңнамалық бастамаларды пысықтау қажет. Бұл жұмысты тұрақты негізде жүргізетін нақты тетіктер де болуы тиіс. Президент саяси басымдықты айқындап берді. Ендігі міндет – оны практикалық мазмұнмен толықтыру. Бұл ретте Құрылтайдың бейінді құрылымдары мен тиісті мемлекеттік органдарға үлкен жауапкершілік жүктеледі. Олар қалыптасқан күн тәртібін одан әрі дамытып, оны нақты нәтижелерге бағыттауы қажет.
– Кездесу барысында сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастыққа, сондай-ақ озық технологиялар, ғылым және білім беру салаларындағы өзара іс-қимылға ерекше назар аударылды. Бүгінде Қазақстан мен АҚШ арасындағы серіктестіктің қай бағыттары одан әрі дамыту үшін ең жоғары әлеуетке ие?
– Бірінші кезекте, сөзсіз, стратегиялық маңызды минералдар мен энергетика саласын атап өтер едім. Қазақстанда сирек жер металдарының елеулі қоры бар. Ал АҚШ үшін Қытайға тәуелділікті азайту аясында бұл мәселенің стратегиялық маңызы артып отыр. Бұл тақырып барған сайын жалпы декларациялар шеңберінен шығып, нақты келіссөздер деңгейіне ауысып келеді.
Сонымен қатар цифрлық технологиялар, білім беру және кадр даярлау бағыттарының да әлеуеті жоғары. Бұл салалардағы тараптардың қызығушылығы өзара сипатқа ие. Соңғы жылдары сауда-экономикалық және инвестициялық көрсеткіштер өсіп келеді. Осындай жоғары деңгейдегі сапар осы үдерісті жеделдетуге мүмкіндік береді. Алайда ол үшін сапар қорытындысында тек ниет туралы меморандумдармен шектелмей, нақты келісімдер мен жобалар жүзеге асуы маңызды.
– Конгрессмен Джейсон Смит АҚШ Президенті Дональд Трамптың Қасым-Жомарт Тоқаевты Майамиде өтетін G20 саммитіне қатысуға шақырғанын жеткізді. Мемлекет басшысының алдағы сапары Қазақстан мен АҚШ арасындағы кеңейтілген стратегиялық серіктестікті одан әрі нығайтуға қалай әсер етуі мүмкін?
– Шақырудың сапар барысында конгрессмен арқылы жеке жеткізілуінің өзі байланыстардың тек хаттамалық сипатпен шектелмейтінін, оның практикалық әрі мазмұнды сипатқа ие екенін көрсетеді. Бұл Вашингтонның Қазақстанды өңірдегі маңызды серіктес ретінде қарастыратынын аңғартады.
Егер сапар жүзеге асса, одан кейінгі нәтижелер оның символдық мәніне емес, профильді министрліктер мен мемлекеттік органдардың қол жеткізілген уағдаластықтарды нақты нәтижелерге, сауда келісімдері мен инвестициялық жобаларға айналдыра алу қабілетіне байланысты болады. Әдетте жұмыстың дәл осы бөлігі жоғары деңгейдегі кездесудің өзіне қарағанда күрделірек келеді.