Сол күні түстен кейін университет жағдайға қатысты түсініктеме беріп, шатырдың құлауы жоспарлы жұмыстардың бір бөлігі болғанын хабарлады. Оқу орнының мәліметінше, жұмыстар қауіпсіздік талаптарын сақтау және оқу процесіне кедергі келтірмеу үшін түнгі уақытта жүргізілген.
Кейін мердігер компания өкілі шатырдың жұмыс барысында деформацияланғанын және кез келген сәтте құлауы мүмкін болғанын айтты. Сондықтан шатыр «бақылаулы түрде құлатылған».
Бірнеше жылдан бері реконструкция мәселесі көтеріліп келе жатқан Студенттер сарайының тарихына үңілейік. Ғимарат бастапқыда ұзаққа созылған құрылыс нысандарының бірі болған: оның құрылысы 1980-жылдары басталып, нысан 1998 жылы ғана пайдалануға берілген.
Ал 2024 жылы ғимаратты кешенді реконструкциялау туралы шешім қабылданды. Алайда нысанды жаңғырту жұмыстарының өзіне қатысты да бірқатар сұрақтар туындаған.
Ғимараттан қандай ақаулар анықталды?
Студенттер сарайын реконструкциялау туралы шешім 2023 жылы жүргізілген техникалық зерттеуден кейін қабылданған. Зерттеу ғимараттың көтергіш конструкцияларында елеулі ақаулар бар екенін көрсетті.
Мамандар бағаналардың түйісу орындарында коррозия мен ішінара бұзылуды, темірбетон ригельдерінің майысуын, жекелеген көтергіш элементтердің жоқтығын анықтаған. Сонымен қатар шатырдың металл конструкцияларында коррозия мен деформация болған.
Қасбеттің жылу оқшаулағыш қабаты да зақымданған. Мамандар «суық көпірлері» пайда болғанын анықтаған. Бұл ғимараттың жылу оқшаулау қасиеттерінің төмендеуіне әкелген.
ҚазҰУ мәліметінше, анықталған мәселелердің бір бөлігі ғимаратты салу кезінде пайда болған. Студенттер сарайы 1985-1998 жылдары салынған және университеттің дерегінше, шамамен 30 жыл бойы мұнда күрделі жөндеу жүргізілмеген.
2025 жылдың соңында ҚазҰУ баспасөз қызметі ғимараттың техникалық жағдайына қатысты анықталған ақауларды фотосуреттермен бірге жариялады.
Студенттер сарайы – тарихи-мәдени ескерткіш
Нысанды реконструкциялау мәселесін күрделендіретін тағы бір жайт бар. 2021 жылы Студенттер сарайы жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген.
Ғимараттың ерекшеліктерінің бірі – табиғи ұлутаспен қапталған қасбеті.
Ескерткіш мәртебесі мұндай нысандардағы құрылыс және қасбет жұмыстарына бірқатар талап қояды. Атап айтқанда, қаптаманы алу сияқты жұмыстар қалалық Мәдениет басқармасымен келісіліп, тиісті ғылыми-жобалық құжаттама негізінде жүргізілуі тиіс.
Алайда 2025 жылдың қаңтарында Алматы әкімдігі «Власть» басылымының сауалына берген жауабында Студенттер сарайындағы реставрация жұмыстары келісілмегенін хабарлаған. Әкімдік қажетті құжаттардың Мәдениет басқармасына түспегенін мәлімдеген.
Кейін жағдай өзгерді. 2026 жылдың жазында Алматы қаласының Мәдениет басқармасы Студенттер сарайындағы реставрация жұмыстарын мақұлдады.
Бұл ретте ҚазҰУ Орталық архивте ғимаратқа қатысты жобалық және техникалық құжаттардың жоқ екенін хабарлаған.
«Власть» мәліметінше, ҚазҰУ жобасын жоғары оқу орындарын жобалауға маманданған «ГИПРОВУЗ» институтының Ресейде орналасқан авторлық ұжымы әзірлеген.
Реконструкцияға қандай компаниялар қатысып жатыр?
ҚазҰУ Студенттер сарайын реконструкциялауға тартылған мердігер компаниялардың толық тізімін жариялаған жоқ.
Бұдан бөлек, университеттің мемлекеттік сатып алулары арасынан осы нысанды реконструкциялауға тікелей қатысты келісімшарт та анықталмаған.
Бұған дейін БАҚ-та ғимаратқа техникалық зерттеуді «СП NEFT» ЖШС тапсырысымен «Стройти» ЖШС жүргізгені туралы ақпарат тараған. Алайда аталған компанияның тендерлері арасынан Студенттер сарайының сараптамасы немесе реконструкциясына қатысты келісімшартты анықтау мүмкін болмады.
«Стройти» ЖШС 2023 жылдың тамызында, яғни жұмыстар басталғанға дейін шамамен бір жыл бұрын тіркелген. pk.adata.kz мәліметінше, компания осы уақыт ішінде 5,4 млн теңге салық және басқа да міндетті төлем төлеген.
«СП NEFT» не істеді?
«СП NEFT» – ғимараттарды салу және реконструкциялау, сондай-ақ магистральдық құбырлар құрылысы бағытында жұмыс істейтін сәулет-құрылыс компаниясы.
Алматыда компания емханалар, балабақшалар мен мектептерді қоса алғанда, бірқатар әлеуметтік нысандарды реконструкциялау жобаларына қатысқан.
2015 жылдан бері компанияның бюджетке төлеген салықтары мен өзге де міндетті төлемдері шамамен 12 млрд теңгені құрайды.
2023 жылы «Курсив» компанияға ҚазҰУ жаңартылған кампусының архитектуралық тұжырымдамасы мен эскиздік жобасын әзірлеу тапсырылғанын жазған.
Құлаған шатырға қатысты кім түсініктеме берді?
24 қыркүйекке қараған түні Студенттер сарайының шатыры құлағаннан кейін мердігер тарапынан Exclusive Construction компаниясының өкілі түсініктеме берді.
Exclusive Construction ЖШС 2005 жылы тіркелген. Компания тұрғын үй құрылысымен айналысады. 2015 жылдан бері бюджетке 5,7 млрд теңге төлеген.
Осылайша, Студенттер сарайының реконструкциясы бірнеше кезеңнен тұратын ұзақ тарихқа ұласып отыр. Ғимараттың техникалық жағдайына қатысты мәселелер 2023 жылғы зерттеуден кейін ресми түрде тіркелсе, нысанның тарихи-мәдени ескерткіш мәртебесі реконструкция кезінде қосымша талаптарды сақтауды қажет етеді. Ал жобаның жекелеген кезеңдеріне қатысы бар компаниялар туралы ақпарат әртүрлі дереккөздерде кездескенімен, ҚазҰУ реконструкцияның барлық мердігерлері мен олардың атқарған жұмыстары туралы толық мәліметті жариялаған жоқ.