Caravan.kz медиа порталы сараптама ұсынады.
Бүгін Ұлттық Банк доллардың ресми бағамын 502,6 теңге деп жариялады. Бұл алдыңғы күнмен салыстырғанда ұлттық валютаның 1%-ға немесе 5,04 теңгеге әлсірегенін білдіреді.
21 ақпанда теңге ұқсас қарқынмен, яғни 1,1%-ға әлсіреген. Алайда мұны толықтай өзіндік өзгеріс деп айту қиын. 2026 жылдың басынан бастап теңгенің долларға қатысты 1% және одан жоғары деңгейдегі әлсіреуі тек үш рет тіркелген.
2025 жылы да осындай өзгерістер сирек кездескен. Сол жылдың 2 қазанында ұлттық валюта тарихи минимумға, яғни бір доллар үшін 549,15 теңгеге жеткенге дейін, күн сайынғы әлсіреулер 0,8%-дан аспаған.
Сыртқы факторлар: геосаяси шиеленіс
Теңгенің әлсіреуіндегі басты себептердің бірі — сыртқы геосаяси жағдай. 28 ақпанда АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы басталды. Бұл оқиға инвесторларға белгісіздік тудырып, олар дамушы елдердің активтерінен шығуы мүмкін екенін көрсетті.
Нәтижесінде долларға сұраныс артты, ал теңге қысымға ұшырады. Сарапшылардың пікірінше, жанжалдың қалай өрбитіні белгісіз болғандықтан, қазақстандық бағалы қағаздар мен ұлттық валютаға да тәуекелдер туындауы ықтимал.
Ішкі факторлар: салық кезеңі және экономикалық белсенділік
Сондай-ақ ішкі факторлар да маңызды рөл атқарады. Ақпан айында теңге 0,7%-ға нығайып, 497,56 теңгеге жетті. Бұл ұлттық валютаның үздіксіз нығаюының қатарынан бесінші айы болды. Мұның басты себептері:
Яғни ішкі экономикалық факторлар теңгені қолдап тұрса да, сыртқы геосаяси жағдай оның әлсіреуіне әкелді.
Мұнай нарығы: Brent бағасының өсуі
Теңгенің әлсіреуіне мұнай нарығындағы өзгерістер де әсер етті. 3 наурызда Лондондағы ICE биржасында Brent маркалы мұнай фьючерстері бірден 13,04%-ға қымбаттап, 80 доллар деңгейінде қалды. Мұндай реакция Ираннан мұнай жеткізілімінің үзілуі және Ормуз бұғазының жабылу қаупімен байланысты. Ормуз бұғазы арқылы әлемдегі теңіз мұнай жеткізілімдерінің төрттен бір бөлігі өтеді, сондықтан оның жабылу ықтималдығы халықаралық нарыққа айтарлықтай әсер етеді.
Оқи отырыңыз: Иран Ормуз бұғазын жауып, мұнай бағасы өссе, Қазақстанның экономикасына не болады? Қаржыгермен сұхбат
Болашаққа болжам
Алдағы уақытта теңгенің бағасы Таяу Шығыстағы оқиғалардың одан әрі дамуына тікелей байланысты болады. Егер шиеленіс ұзаққа созылса, ұлттық валюта тағы әлсіреуі мүмкін. Ал жағдай тұрақталып, геосаяси шиеленіс азайса, теңге өз позициясын сақтап, қысқа мерзімде қалпына келеді.
Сарапшылар қазақстандық инвесторлар мен қарапайым азаматтарға осындай жағдайға дайын болуды және валюталық теңгерімді сақтауды ұсынады. Ұлттық валютаға қысқа мерзімде қысым болса да, ұзақ мерзімде оның тұрақтылығы сыртқы және ішкі факторлардың динамикасына тікелей байланысты болады.