Бұл туралы Caravan.kz медиа порталы Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.
Сингапур моделі не ұсынады?
Ұсыныстардың бірі - зейнетақы жүйесінің сингапурлық моделі. Ол міндетті зейнетақы капиталын қалыптастыруды қарастырады, бұл ретте азаматтар жинақтарының бір бөлігін зейнетке шыққанға дейін-ақ тұрғын үй сатып алуға, білім алу ақысын төлеуге, медициналық шығындарға немесе инвестицияларға пайдалана алады.
Қаражатты үш шотқа бөлу ұсынылады. Олардың бірі жеңілдік тетігі арқылы тұрғын үй мәселесін шешуге арналған.
Талқылау барысында бірқатар сарапшы бұл модель мүмкіндігі шектеулі жандар мен мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған ата-аналарды қоса алғанда, халықтың әлеуметтік осал топтарының мүдделерін толық ескеретініне күмән келтірді. Олардың пікірінше, ұсынылып отырған өзгерістердің осы санаттарды зейнетақымен қамсыздандыру деңгейіне әсері қосымша талдауды қажет етеді.
Анықтама: Сингапурдың зейнетақы жүйесі міндетті жеке жинақтарға негізделген. Жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің жарналары бірнеше шотқа бөлінеді, ал қаражаттың бір бөлігін зейнетке шыққанға дейін, мысалы, баспана алуға, білім алуға, емделуге және инвестицияның жекелеген түрлеріне пайдалануға рұқсат етіледі. Қалған жинақтар зейнет жасына жеткеннен кейін төленетін зейнетақы төлемдерін құрайды.
Тағы қандай нұсқалар қарастырылып жатыр?
Жұмыс тобы сингапурлық модельден бөлек, зейнетақы жүйесін реформалаудың басқа да тәсілдерін талқылап жатыр.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры әлеуметтік зейнетақы төлемі тетігін енгізуді ұсынды. Оның мөлшері азаматтың орташа айлық табысы мен медианалық жалақының арақатынасына, сондай-ақ міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу ұзақтығына байланысты болады. Бұл тәсіл зейнетақы жүйесінің ынтымақты компонентін күшейтеді деп күтіледі.
Өз кезегінде Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарының 4 пайызын азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1 пайызын ынтымақты (сақтандыру) компонентке бағыттау моделін ұсынды. Бастама авторларының пікірінше, бұл жинақтау принципін сақтандыру және өмір бойына берілетін төлем элементтерімен ұштастыруға мүмкіндік береді.
Еңбек министрлігі барлық ұсыныстар сарапшылық талқылау сатысында екенін атап өтті. Соңғы шешімдер әлеуметтік әділеттілікке, қаржылық тұрақтылыққа және әрбір нұсқаның азаматтардың әртүрлі санаттарына әсеріне жан-жақты талдау жасалғаннан кейін қабылданады.
Қазақстандағы зейнетақы реформасы
Еске сала кетейік, маусым айының басында Еңбек министрі Асқарбек Ертаев Қазақстанның зейнетақы жүйесіндегі ықтимал өзгерістер туралы мәлімдеген болатын. Кейінірек зейнетақы реформасы туралы Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов айтты. Оның сөзінше, қазіргі уақытта Үкімет пен Ұлттық банк тиісті тәсілдерді әзірлеп жатыр.