Елдің ең үздік шахматшысы Бибісара Асаубаева мәлімдеме жасап, спорт министрлігіне Ербол Мырзабосынов министр болып келгеннен кейін жалақысының үш есе қысқарғанын айтты. Спорт министрлігі де үнсіз қалмай, сол күні жауап берді.
Неліктен спорт министрлігі бұл жолы да, Михаил Шайдоров жағдайындағыдай, мәселені әлеуметтік желіге шығармай, өзара келісіммен шеше алмады? Осыны Caravan.kz тілшісі талдап көрді.
Бибісараның жетістіктері
Бибісара Асаубаеваның мақтан тұтар жетістіктері аз емес. 2025 жылдың желтоқсанында ол әлемнің блиц чемпионы атанды. Биыл шахматшы бұл табысын одан әрі нығайтты:
«Патшайымның жүрісі»
Қазақстанда спортшылар жеңіске жеткенде оларды құттықтап, сыйлықтар табыстау дәстүрге айналған. Алайда Бибісараның көңіл-күйі мерекелік болмады. Ол Instagram парақшасында үлкен резонанс тудырған жазба жариялады.
«Жыл сайын қиындықтарға тап болып келемін – спорт министрлерімен жұмыс істеу барған сайын қиындап барады. Шахматтан әлем чемпионатын жеңгенім үшін Спорт министрлігінің сыйақысы небәрі 2 мың доллар, ал Олимпиада жүлдесі үшін 250 мың доллар төленеді. Қазақстанда менен басқа әйелдер арасында да, ерлер арасында да әлем чемпионы жоқ! 2023 жылдан бері екінші әлем чемпиондығын алғаннан кейін министрлік желісі арқылы 1 миллион теңге жалақы алып жүрдім. Бірақ министр Мырзабосынов келгеннен кейін, 2025 жылдан бастап жалақымды үш есе қысқартты. Қазақстан шахмат федерациясы тарапынан маған ешқашан жалақы төленген емес», – деп жазды Бибісара.
Шахматшының айтуынша, қаңтар айында бапкерімен бірге министрмен кездесіп, Қазақстан шахмат федерациясы бөлетін қаражаттың жеткіліксіз екенін түсіндірген.
«Министр Sport Qory қоры арқылы 100 пайыз көмектесемін деп уәде берді. Біз қорға өтініш жасадық, бірақ қаражаттың тек бір бөлігін ғана алдық. Сондықтан секунданттарым қашықтан жұмыс істеуге мәжбүр болды. Осындай маңызды турнирге өзімен бірге секунданттарын апара алмаған жалғыз шахматшы мен болдым. Соған қарамастан екінші орын алдым.
Кейін министрдің нұсқауымен екінші рет өтініш бердік. Вице-министр Жарасбаев WhatsApp арқылы қамқоршылық кеңестің төрағасы ретінде өтінішімнің мақұлданғанын ресми түрде жазды.
Біраз уақыттан кейін қор басшысы Е. Ауғанбаевтан себепсіз бас тарту туралы жауап келді», – деді шахматшы.
Сондай-ақ ол үш рет Астанаға арнайы шақырылғанына қарамастан, әлі күнге дейін өзіне лайық деп есептейтін II дәрежелі «Барыс» орденінің тапсырылмағанына таңданысын білдірді.
Шенеуніктердің жауабы
Шахматшының мәлімдемесі жарияланған күні Спорт министрлігі шұғыл брифинг өткізді. Онда вице-министр Серік Жарасбаев ведомствоның ұстанымын түсіндірді.
Оның айтуынша, жалақының қысқаруы шахматтың енді басым спорт түрлерінің қатарына кірмеуімен байланысты.
«2025 жылы басым спорт түрлерін анықтайтын заң қабылданды. Шахмат бұл тізімге енбеді, себебі ол кешенді спорттық жарыстар бағдарламасына кірмейді. Сондықтан келісімшарт бойынша төленетін жалақы бұрынғыдай олимпиадалық спортшылар деңгейінде сақтала алмады», – деді Серік Жарасбаев.
Вице-министрдің сөзінше, 2026 жылдың басынан бері министрлік өкілдері мен Бибісараның командасы Спорт пен туризмді қолдау қорына өтінім дайындаумен айналысқан.
«Өтінім мақұлданып, халықаралық жарыстарға дайындық үшін қордан 100 миллион теңге бөлінді. Бәлкім, Бибісара өз мәлімдемесінде қолдаудың екінші бөлігі туралы айтқысы келген шығар. Алайда қазіргі таңда қордың мүмкіндігі шектеулі. Біз қор арқылы Қазақстандағы көптеген федерацияларды, сондай-ақ ірі халықаралық жобаларды қаржыландырамыз. Сондықтан қор бөлген 100 миллион теңгемен шектелуге тура келді», – деді ол.
Оның мәліметінше, қор тарапынан:
«Меніңше, бір спортшының жоғары халықаралық деңгейде өнер көрсетуі үшін бұл қаражат жеткілікті болуы керек. Бұдан бөлек, шахмат федерациясы да бюджеттен тыс қаражат бөледі», – деп түйіндеді Жарасбаев.
Келісімге келу қиын ба?
Туризм және спорт министрлігі тағы да күрделі жағдайға тап болды: елдің үздік спортшыларының бірі өз наразылығын көпшілік алдында жария етті. Оның кейбір шағымдары, әсіресе атақтар мен марапаттардың уақытылы берілмеуіне қатысты мәселелері, негізсіз емес сияқты.
Ведомство неліктен мұндай дауларды әлеуметтік желіге жеткізбей, кабинет ішінде шешуге қауқарсыз екені белгісіз.
Сондықтан жақын уақытта тағы бір танымал спортшы өз талап-тілектерін ашық түрде жарияласа, оған таңғалудың қажеті жоқ.