Бүгін — Қазақстан халқының тілдері күні. 1998 жылдың 20 қаңтарында еліміз Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 22 қыркүйек Қазақстан халқы тілдерінің күні болып жарияланды.
Жыл сайын бұл мерекені Қазақстанда тұратын ұлт өкілдері мен ұлыстар тойлап келеді. Атап айтқанда, Қазақстанда 100-ден асатын ұлттардың біразында өз тілдерін оқытатын мектептері бар және оларды мәдени-рухани қолдау бағытында Қазақстан халқы Ассамблеясы да жұмыс істеп тұр.
Алайда бір күннің ішінде, әрине, Қазақстан Республикасының аумағында тұрып жатқан ондаған халықтардың бұл бағыттағы жетістіктерін көрсету мүмкін емес. Сондықтан барлық облыстарда тілдер апталықтары, онкүндіктері, айлықтары, фестивальдары өтеді. Еліміздегі бірлік пен келісімді білдіретін шаралар аясында өнер шеберлерінің концерттері, тілдерді меңгеру бойынша конкурстар, дөңгелек үстелдер мен ғылыми конференциялар өтеді.
Сонымен қатар бүгінде Қазақстанда ұлттық әліпбиді латын қарпіне көшіру үрдісі аясында тиісті жұмыстар атқарылып жатыр. «Қазақ тілі — біздің рухани негізіміз.Біздің міндетіміз — оны барлық салада белсенді пайдалана отырып дамыту. Біз ұрпақтарымызға бабаларымыздың сандаған буынының тәжірибесінен өтіп, біздің де үйлесімді үлесімізбен толыға түсетін қазіргі тілді мұраға қалдыруға тиіспіз. Бұл — өзін қадірлейтін әрбір адам дербес шешуге тиіс міндет. Мемлекет өз тарапынан мемлекеттік тілдің позициясын нығайту үшін көп жұмыс атқарып келеді. Қазақ тілін кеңінен қолдану жөніндегі кешенді шараларды жүзеге асыруды жалғастыру керек. Біз 2025 жылдан бастап әліпбиімізді латын қарпіне, латын әліпбиіне көшіруге кірісуіміз керек. Бұл — ұлт болып шешуге тиіс принципті мәселе. Бір кезде тарих бедерінде біз мұндай қадамды жасағанбыз. Балаларымыздың болашағы үшін осындай шешім қабылдауға тиіспіз және бұл әлеммен бірлесе түсуімізге, балаларымыздың ағылшын тілі мен интернет тілін жетік игеруіне, ең бастысы — қазақ тілін жаңғыртуға жағдай туғызады», — делінген Елбасының Жолдауында.
Бүгінгі күні Қазақстанда тұратын басқа ұлт өкілдері мен қазақ азаматтары мемлекеттік тіл — қазақ тілін меңгеруге зейін қойып, қазіргі уақытта мемлекеттік тілде еркін сөйлеуді мақсат етіп отыр.
Мемлекет басшысының : «Біз барлығымыз бүкіл қазақстандықтарды біріктіруші негізгі фактор — мемлекеттік тілді дамыту үшін барлық күш-жігерімізді салуымыз қажет» деген жалынды сөздері достығы мен бірлігі жарасқан әрбір Қазақстан азаматына арналып отыр.
Бүкіләлемдік автокөлікті пайдаланбау күні. Автокөлікті пайдаланбау күнін өткізу күні 1998 жылы Францияда дүниеге келді. Сол күні бұл мейрамға жиырма шақты қала ғана қатысты. Бірақ 2001 жылы бұл қозғалысқа 35 елдің мыңдаған қалалары қосылды.
Бұл күні Еуропаның ірі қалалары автокөлікті пайдалануын қысқартады, қала ішінде трамваймен, троллейбуспен, автобуспен, метромен және де қоғамдық көліктің басқа түрлерімен, сонымен қатар жаяу жүреді немесе велосипедті пайдаланады.
Мали Республикасының ұлттық мейрамы — Тәуелсіздік күні (1960). Мали — Батыс Африкадағы мемлекет. Астанасы — Бамако қаласы. Мемлекеттік тілі — француз тілі. Мемлекет басшысы — президент. Жоғарғы заң шығарушы органы бір палаталы парламент — Ұлттық жиналыс. Ақша бірлігі — мали франкі.
Болгария Республикасының Ұлттық мейрамы — Тәуелсіздік күні. 1908 жылғы қыркүйектің 22-інде Велико-Тырново қаласында Болгария княздігінің Осман империясынан тәуелсіздік алғанын айқындайтын манифест жарияланды. Болгария — Еуропаның оңтүстік-шығыс бөлігінде, Балқан жарты аралында орналасқан мемлекет. Солтүстігі Румыниямен, оңтүстігі Түркия, Грекиямен, батысы Сербия және бұрынғы Македония Югославия Республикасымен, шығысы Қара теңізбен шектеседі. Астанасы — София қаласы. Мемлекеттік тілі — болгар тілі. Ақша бірлігі — лев.
Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы маусымның 5-інде орнатылды.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
18 жыл бұрын (1995) Қазақстандағы Украина елшілігі ашылып, оған екі ел президенттері қатысты.
12 жыл бұрын (2001) Қазақстанға мемлекеттік іс-сапармен келген Рим папасы Иоанн Павел II-іні Елбасы Н.Назарбаев Астана әуежайында қарсы алды.
7 жыл бұрын (2006) Батыс Қазақстан облысының Қаратөбе ауданында ақын, композитор Мұхит Мералыұлының (1841-1918) кесенесі ашылды.
10 жыл бұрын (2003) Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаев өз резиденциясында Грузияның Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті елшісі Нугзара Дучидзеден сенім граматосын қабылдады.
8 жыл бұрын (2005) қазақтың профессоры, Алматы мемлекеттік дәрігерлердің біліктілігін жетілдіру институтының отбасылық медицина кафедрасының меңгерушісі, Қазақстанның отбасылық дәрігерлер қауымдастығының президенті Дамиля Нұғманова республика және ТМД дәрігерлерінің арасында бірінші болып Бүкіләлемдік отбасылық дәрігерлер ұйымының мүше болу құрметіне ие болды.
Дамиля Нұғманова «Бүкіләлемдік отбасылық дәрігер» атағына Қазақстанның және Орталық Азияның барлық аймағындағы денсаулық сақтау саласына сіңірген еңбегі үшін ие болды. Ол облыстық және ұлттық деңгейдегі денсаулық саласының жоспарларын реформалауға және стратегияларын құрастыруға, Қазақстанның, Өзбекстанның және Тәжікстанның отбасылық дәрігерлер институтының қалыптасуына, учаскелік педиаторларды және терапевттерді қайта оқыту жүйесін ұйымдастыруға қатысты. Қазақстанның отбасылық дәрігерлер қауымдастығы отбасылық дәрігерлердің мүдделерін қорғайды, оларды озық медициналық ақпараттармен және Қазақстан халқына қолайлы үздіксіз және сапалы медициналық көмекпен қамтамасыз етеді.
8 жыл бұрын (2005) Алматыда, Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитетінің ғимаратында Қазақстанның Олимпиада чемпиондарына арналған пошта маркасы топтамасының тұсаукесер рәсімі өтті.
«Қазақстанның Олимпиада чемпиондары» тақырыбындағы маркалар «Спорт» сериясынан алғаш рет шығып отыр. Топтама төрт маркадан тұрады, онда классикалық күрестен Жақсылық Үшкемпіров, жеңіл атлетикадан Виталий Савин, бокстан әйгілі чемпиондар Василий Жиров және Бекзат Саттарханов бейнеленген. Әзірше төрт марка басып шығарылды. Суретшісі — Данияр Мұхамеджанов. Жалпы маркалардың саны — 50 мың дана. Маркалар Пекин пошталық төлем белгілері фабрикасында басып шығарылған.
8 жыл бұрын (2005) Алматыда қыркүйектің 23-29 аралығында Қазақстанда Голландия апталығы өтті.
Ұйымдастырушысы — Нидерланды Корольдігінің Қазақстандағы өкілі. Голландия апталығы аясында SOUL және R&B стиліндегі шоу өтті, онда қазақстандық музыканттармен бірге «All-Stars Band» тобы өнер көрсетті, «Цезарь» кинотеатрында голландия киносының week-end болды, «Тенгри Умай» қазіргі заманғы өнер галереясында нидерландық суретші Рональд Кляйердің жұмыстары қойылған және «Нидерландымен іскерлік ынтымақтастық» тақырыбында бизнес-семинар өткізілді.
4 жыл бұрын (2009) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Шымкентте Тәуелсіздік монументінің ашылу салтанатына қатысты.
Ескерткіш Төле би, Қазыбек би және Әйтеке би атындағы көшелердің қиылысында орналасқан «Ордабасы» алаңында бой көтерді. Биіктігі 24 метрлік үш қырлы стелла ел халқының бірлігін бейнелейді, монументтің әр қырына дана билердің сөздері қашап жазылған. Монументтің ұшар басына «Жер-Ана» мүсіні орнатылған. Стелланың іргесі ою-өрнектермен безендірілген. Монумент авторлары — Насыр Рүстемов пен Бақытжан Әшірбаев.
ЕСІМДЕР
60 жыл бұрын (1953) Алматы технологиялық университетінің инжиниринг және ақпараттық технологиялар факуьтетінің деканы, техника ғылымының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Инженерлік академиясының корреспондент мүшесі ӘБДІРАХЫМОВ Орал Тұтқабайұлы дүниеге келді.
Жамбыл облысының Меркі ауданында туған. Қазақ мемлекеттік университетінің механика және қолданбалы математика факультетін бітірген. 1976-1988 жылдары — Тараз гидромелиоративтік-құрылыс институтының ассистенті, аспиранты, аға оқытушысы. 1988-1991 жылдары — Қазақстан Ғылым академиясы Математика және механика институтының аға ғылыми қызметкері. 1991-1995 жылдары — Механика және машинатану институтының зертхана меңгерушісі, Жезқазған университетінің ректоры. 2001 жылдан Алматы технологиялық университетінде факультет деканы болып істейді. 2004-2008 жылдары — Рудный индустриялық институтының ректоры. 2008-2010 жылдары — Қазақ көлік және коммуникация академиясында ғылым, кәсіби оқыту және біліктілікті арттыру орталығының жетекшісі. Қазіргі қызметінде — 2010 жылғы қыркүйектен бері. Ғалымның 2 монографиясы, 90-нан астам ғылыми жарияланымдары және 16 ғылыми жаңалығы бар.
Ғылым мен техникадағы табыстары үшін Ресей инженерлері одағының В.Шухов атындағы алтын медалімен марапатталған.
88 жыл бұрын (1925-1997) соғыс және еңбек ардагері, қоғам қайраткері СЫЗДЫҚБАЕВ Ұзақбай Сыздықбайұлы дүниеге келді.
Жамбыл облысы Сарысу ауданында туған. Кировоградтағы танк-техникалық училищесін, Қазақ мемлекеттік университетін (әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті), Мәскеу КОКП Орталық Комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Ұлы Отан Соғысына қатысқан.
1947-1959 жылдары Қазақстан Компартиясы Жамбыл облысы Сарысу, Свердлов (қазіргі Байзақ ауданы) аудандық партия комитеттерінің нұсқаушысы, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, үшінші, екінші хатшысы болған. 1961-1963 жылдары — Жамбыл аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. 1963-1967 жылдары — Қордай аудандық партия комитетінің екіншісі хатшысы. 1967-1983 жылдары Қазақстан Компартиясы Сарысу, Свердлов аудандық партия комитеттерінің бірінші хатшысы қызметтерін атқарған. 1983 жылдан ардагерлер қатарында қоғамдық қызметке белсене ат салысқан.
Екі рет Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі», «Халықтар достығы», «Отан соғысы» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. Сарысу ауданындағы ауылға, көшеге, Байзақ ауданындағы көшеге есімі берілген.
63 жыл бұрын (1950) ақын, Қазақстан Жазушылар одағының Мұқағали Мақатаев және Халықаралық Жамбыл Жабаев атындағы сыйлықтардың лауреаты, Халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері АЙТҰЛЫ Несіпбек дүниеге келді.
Шығыс Түркістанның Тарбағатай аймағының Шәуешек ауданында туған. 1962 жылы тарихи отанына оралған. Қазақ мемлекеттік университетін (әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) бітірген.
1974-1984 жылдары — «Балдырған» журналы поэзия бөлімінің меңгерушісі, «Жалын» баспасының редакторы. 1984-1994 жылдары — Қазақстан Жазушылар одағының әдеби кеңесшісі. 1995-1996 жылдары — «Ақын» қауымдастығының директоры. 1997-2001 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінде сын бөлімінің, «Жұлдыз» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі. 2001 жылдан Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде аға ғылыми қызметкері қызметтерін атқарған. 2008 жылдан — «Алтын тамыр» журналының бас редакторы қызметін атқарады.
«Балалық» деген алғашқы өлеңі 1965 жылы Шұбартау аудандық «Жаңа өмір» газетінде, алғашқы топтамасы 1972 жылы Мұқағали Мақатаевтың сәт сапар тілеуімен «Лениншіл жас» газетінде, алғашқы кітабы 1974 жылы «Қозыкөш» деген атпен жарық көрген. «Жүректегі жаңғырықтар», «Әке туралы сыр», «Жаңбыр әні», «Түнделеп ұшқан тырналар», «Мұқағали-Желтоқсан», «Бәйтерек», «Балабақшаға барар жолда», «Желкілдеп өскен құрақтай», «Күміс күйме», «Қартаймайды күн неге?» атты кітаптары, «Ескендір қорғаны» (Ә.Науаи), «Игорь жорығы туралы жыр», т.б. аударма кітаптары шыққан. Түріктің VII ғасырда өмір сүрген ұлы ақыны Жүніс Еміре, қытайдың көне дәуір ақыны Бо Цызюдың, италян ақыны Дж.Родаридың, сондай-ақ, М.Исаковский, А.Барто, С.Михалков, С.Баруздин, В.Берестов, Т.Сыдықов, С.Жусуев өлеңдерін қазақ тіліне аударған.
«Бас сүйектері» (1976), «Жасынның сынығы» (1977), «Найзағай» (1978), «Жүректегі жаңғырықтар» (1979) поэмалары кезінде «Жалын» альманахы жариялаған республикалық конкурстардың жүлделерін, «Мұхтар мен Абыз» толғауы М.Әуезовтің 100 жылдығына арналған мүшәйраның бас жүлдесін алған. «МұқағалиЖелтоқсан» поэмасы 2001 жылы республикалық әдеби конкурстың жүлдесіне ие болса, «Бәйтерек» поэмасы әдеби қауым тарапынан жоғары бағаланды. 2004 жылы Мәдениет министрлігі жариялаған Республикалық патриоттық әндер конкурсының Бас жүлдегері.
«Көз жасым» (2006), «Бөрітостаған» (2007), «Құланойнақ» (2009) атты кітаптары және «Бөгенбай», «Бердіқожа», «Шақантай», «Қараөткел қырғыны» т.б. поэмалары жарық көрген.
ҚР Мемлекеттік сыйлығының, Қазақстан Жазушылар одағының Мұқағали Мақатаев және Халықаралық Жамбыл атындағы сыйлықтардың лауреаты. «Парасат» орденінің иегері.
87 жыл бұрын (1926-2003) Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы, КСРО және Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты СТАТЕНИН Андрей Григорьевич дүниеге келді.
Ресей Федерациясының Кемеров облысында туған. Новосібір темір жол көлігі инженерлері институтын, Алматы жоғары партия мектебін бітірген. 1963-1964 жылдары — Алматы қаласы Совет аудандық, Октябрь аудандық партия комитетінің хатшысы, бірінші хатшысы. 1964-1971 жылдары — Алматы қалалық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1971-1987 жылдары — Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің іс басқарушысы. 1989-1996 жылдары — «ҚазИнПресс» қауымдастығының аға инженері, директоры. 1996-1998 жылдары — «Казахстанская правда» газетінің бөлім меңгерушісі. 1998 жылы зейнет демалысына шыққан.
Екі мәрте Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы, екі мәрте «Құрмет белгісі» орденімен, медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
47 жыл бұрын (1966) «ҚазРосГаз» АҚ-ының бас директоры, педагогика ғылымының кандидаты БОРАНБАЕВ Қайрат Советайұлы дүниеге келді.
Қостанай облысында туған. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген. Торғай облыстық спорт мектебінде жаттықтырушы болып қызмет атқарған. 1991-1993 жылдары — Алматы қалалық балалар және жасөспірімдер спорт мектебінің жаттықтырушы мұғалімі. 1993-1996 жылдары — «Дека» компаниясының бас директоры. 1996-1997 жылдары — «Алаш» Жабық үлгідегі акционерлік қоғамының вице-президенті. 1997-1999 жылдары — «Алтын алма» ЖШС-інің бас директоры. 1999-2000 жылдары — «Система» ЖШС-інің вице-президенті. 2000 жылы — «ҚазТрансГаз» ЖАҚ-ының атқарушы директоры. 2000-2002 жылдары — «Intergas Central Asia» ЖАҚ-ының коммерциялық директоры. 2002-2006 жылдары — «ҚазТрансГаз» АҚ бас директорының орынбасары. 2006 жылдың тамызынан — қазіргі қызметінде.
222 жыл бұрын (1791-1867) ағылшын физигі және химигі, электр магниттік өріс туралы ілімнің негізін салушы Майкл ФАРАДЕЙ дүниеге келді.
113 жыл бұрын (1900-1964) орыс тіл маманы, лексиколог, әдеби тіл тарихшысы, профессор, әлемге танымал «Орыс тілі сөздігінің авторы ОЖЕГОВ Сергей Иванович дүниеге келді.
75 жыл бұрын (1938-1986) американ әншісі, киноактер, кинорежиссер және қоғам қайраткері Дин РИД дүниеге келді.
48 жыл бұрын (1965) ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитетінің төрағасы ЖҰМАДІЛДАЕВ Әнуар Серқұлұлы дүниеге келді.
Қызылорда облысында туған. 1990 жылы П. Лумумба атындағы Халықтар достығы университетін математик мамандығы бойынша бітірген. 2006 жылы Батыс Қазақстан инженерлік-технологиялық университетінде қаржыгер мамандығы бойынша екінші жоғарғы білім алды. 1990 жылдан бастап Қазақ ССР ҒА Математика және механика иститутының зерттеушісі. 1990 жылдан бастап 1992 жыл аралығында П. Лумумба атындағы ХДУ аспиранты; 1992 жылдан бастап «Алас фирмасы» ЖШС-нің коммерциялық директоры; 1997 жылдан бастап «Алаугаз» АҚ-да басқарушы, «Акцепт-Профиль» ЖШС вице-президенті; 1997 жылдан бастап 2003 жыл аралығында «Алаугаз» АҚ президентінің м.а., «Алаугаз» АҚ президенті; 2005 жылдан бастап Батыс Қазастан облысы бойынша салық комитеті төрағасының орынбасары; 2008 жылдың қазанынан бастап желтоқсанына дейін Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Ақпараттық технологиялар департаменті Ақпараттық-технологиялық инфрақұрылымдар мониторингі мен ақпараттық қауіпсіздік басқармасының бастығы; 2008 жылдың желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті Алкоголь, темекі және өзге де акцизделетін өнімдерді әкімшілендіру басқармасының бастығы, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті Акциздерді әкімшілендіру басқармасының бастығы; 2009 жылдың сәуірінен бастап Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті төрағасының орынбасары; 2012 жылдың ақпанынан бастап Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Салық комитетінің төрағасы.
112 жыл бұрын (1901-1997) американдық хирург және онколог, физиология және медцина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Чарльз Брентон ХАГГИНС дүниеге келді.