Той-томалақтан кейінгі дұрыс тамақтану стратегиясы ісінуді азайтып, энергияны тез қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Бұл туралы Caravan.kz тілшісіне нутрициолог Лилия Галиева айтып берді.
Мерекелік дастарқандар әдетте ағза үшін үлкен сынаққа айналады: қалыпты тамақтану тәртібі бұзылып, калория, тұз, қант пен күрделі майлар шамадан тыс тұтынылады. Мұндай кезеңде ферменттік жүйе шегіне дейін жұмыс істеп, су-тұз теңгерімі өзгереді. Соның салдарынан ісіну, ауырлық сезімі және жалпы сергектіктің төмендеуі байқалады. Көпшілік мерекеден кейінгі уақытты қатаң ашығумен байланыстырады, алайда кәсіби көзқарас ағзаны әлсірету емес, оның ресурстарын сауатты түрде қайта бөлуді көздейді.
— Жеңілдетілген күн не үшін қажет?
— Жеңілдетілген күннің маңызын оны мерекелік дастарқанда жегенді тез «жағып жіберу» амалы ретінде емес, физиология тұрғысынан түсіну маңызды. Мұндай үзілістің негізгі мақсаты — ас қорыту жүйесіне демалыс беру, қандағы қант деңгейін қалыпқа келтіру және артық сұйықтықты жұмсақ түрде шығару. Бұл ұзақ мерзімді арықтау әдісі емес, метаболизмнің икемділігін қалпына келтіруге көмектесетін өзін-өзі қолдау құралы. Жеңілдетілген күн рафинадталған өнімдердің көптігінен туындаған қабыну процестерін бәсеңдетіп, дәм сезу рецепторларын қарапайым, тұтас тағамды қабылдауға қайта бейімдейді.
— Қандай өнімдерді алып тастау керек?
— Қалпына келу процесі тиімді өтуі үшін осы кезеңде қандай өнімдерден бас тарту керегін нақты анықтап алу қажет. Ең алдымен, шұжық, паштет, қақталған ет сияқты барлық өңделген ет өнімдері алынып тасталады, себебі олардың құрамында суды ұстап қалатын натрий мен жасырын қоспалар өте көп. Сондай-ақ қосылған қант бар барлық өнімдер мен ақ ұн қатаң шектеледі — олар инсулиннің күрт көтерілуін туғызып, жалған аштық сезімін күшейтеді.
Алкогольден толықтай бас тарту маңызды, өйткені ол жасушаларды сусыздандырып, мерекелік тағамдардың метаболизмінен әбден шаршаған бауырдың жұмысын баяулатады. Майонез негізіндегі ауыр тұздықтар, артық тұз және тым қышқыл маринадтар да рационнан шығарылады. Тіпті кейбір пайдалы өнімдер — мысалы, бұршақ тұқымдастар немесе саңырауқұлақтар — ұзақ қорытылаатындықтан, жеңілдетілген күні қолайсыз болуы мүмкін. Сондай-ақ құрамында кофеині көп сусындарды шектеу қажет, өйткені олар қалпына келу аясында жүйке жүйесін шамадан тыс қоздыруы мүмкін.
— Оңтайлы жеңілдетілген мәзір қандай болуы керек?
— Оңтайлы жеңілдетілген мәзір барынша жеңіл әрі нутриенттердің сіңімділігі жоғары бол seenі тиіс. Мінсіз нұсқа бір ғана айранға немесе алмаға негізделген моно-диетаны білдірмейді, өйткені бұл маңызды аминқышқылдарының тапшылығына әкеледі. Қазіргі нутрициология жеңіл қорытылаатын ақуыз қосылған көкөніс мәзіріне назар аударуды ұсынады.
Таңды өт бөлінуін белсендіру үшін лимон қосылған немесе аздап имбирь салынған жылы судан бастаған дұрыс. Таңғы асқа кәді қосылған пеште пісірілген омлет немесе бір уыс жидекпен бірге майсыз сүзбе жарайды. Жеңілдетілген күнгі түскі ас негізінен жылы тағамдардан тұруы керек: әлсіз сорпада дайындалған көкөніс крем-суптар, пеште пісірілген ақ балық немесе буға піскен күркетауық, гарнир ретінде брокколи не спаржа. Ал кешкі ас барынша жеңіл болғаны жөн — аз мөлшерде тазартылмаған маймен дәмделген жасыл салат және бұқтырылған көкөністердің бір порциясы.
Ең маңызды құрамдас бөліктің бірі — су ішу режимі. Таза су, қантсыз шөп шайлары мен итмұрын қайнатпасы бүйрекке ыдырау өнімдерін шығаруға көмектеседі. Мұндай рацион ішекті тазалауға қажетті талшықпен қамтамасыз етіп, қатты аштық сезімінсіз-ақ ағзаның тіршілік әрекетіне жеткілікті энергия береді.
Есте сақтау керек жайт: кез келген жеңілдетілген режим — уақытша шара. Кәдімгі тамақтануға көшу біртіндеп болуы тиіс, әйтпесе алынған нәтиже жойылып кетуі мүмкін. Мерекелерден кейін дұрыс өткізілген бір күн көбіне артық су болып шығатын бірнеше килодан арылуға ғана емес, ойдың айқындығын, сергектікті және сау тәбетті қайтаруға көмектеседі. Бұл — өз денсаулығы мен ұзақ өмірін ойлайтын әр адамға қолжетімді тамақтану гигиенасының бір түрі. Мерекелік артықшылықтар үшін өз-өзіңізді кінәлағаннан гөрі, ағзаға сапалы өнімдер мен ұстамдылық арқылы қалпына келуге мүмкіндік берген дұрыс. Осындай саналы көзқарас дұрыс әдеттерді қалыптастырып, мерекелерден денсаулыққа ұзақ мерзімді зиянсыз ләззат алуға жол ашады.