Елімізде жасырын жұмыссыздық өсіп жатыр. Ресми статистика шынайы жағдайды көрсетпей отыр, себебі еңбек нарығындағы дағдарысты көрсететін пікірталастар мен халықтың жанайқайы әлеуметтік желіде тарап жатыр. Caravan.kz медиа порталының тілшісі тақырыпты жалғастырады.
Ресми статистикаға сүйенсек, ел бойынша жұмыссыз азаматтар саны 448,9 мың адамды құрайды. Яғни, экономикалық белсенді халықтың шамамен 4,6 пайызы. Ұлттық статистика бюросының 1 сәуірдегі деректері осы көрсеткіштің бірнеше тоқсан қатарынан өзгеріссіз тұрғанын көрсетеді. Бұл мәліметтерді басылымға Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі де растаған.
Алайда ресми көрсеткіштер еңбек нарығындағы толық жағдайды көрсете бермейді. Статистикаға тек жұмыспен қамту орталықтарында тіркелген азаматтар енгізіледі. Ал жұмыс іздеуді ресми арналар арқылы емес, өз бетінше жүргізетін немесе мүлде тіркелмейтін азаматтар есепке кірмей қалады. Осылайша бір бөлігі «көрінбейтін жұмыссыздар» санатында қалып отыр.
Caravan.kz медиа порталының тілшісі әлеуметтік желі қолданушылары арасында сауалнама жүргізді. Сауалнама «жұмыс берушілердің қара тізімі» деп аталды. Яғни, халық басынан өткен негатив тәжірибелерімен бөлісуі керек. 150-ден астам пікір жинаған сауалнаманы оқысаң, міндеттемелерін дұрыс орындамайтын жұмыс берушілер мен компаниялардың көп екенін байқайсың. Тізімде көбінесе қоғамдық тамақтану мекемелері мен үлкен сауда желілерінің аттары жазылған.
Әсіресе Threads желісінде қызу пікірталас жүріп жатыр. Халық өз статистикасын келтіруде. Олардың пікірінше, еңбек нарығында дағдарыс басталғандай, себебі көпшілігі 4–6 ай бойы тұрақты жұмыс таба алмай жүр. 40-тан асқан мамандардың түйіндемелерін мүлде ашпайды екен. Себебі олардың тәжірибесі мардымды жалақыға лайық, ал компаниялар оған дайын емес. Одан бөлек жаңа технологияларға бейімделу туралы стереотиптер және жас мамандардың арзанырақ жұмыс істеуге дайын екені айтылады. Бұрын мұндай шектеулер көбіне зейнет жасына жақын адамдарға қатысты болған, ал қазір 35-40 жасқа дейін төмендегені байқалуда.
HeadHunter (hh.kz) деректеріне сәйкес, түйіндемелер саны 7,8 миллионнан асып кеткен, ал қолжетімді вакансиялар 38 мыңға жуық. Оның ішінде қашықтан жұмыс істеу және қосымша табыс көздері бойынша ұсыныстар мүлде аз. Шымкент, Атырау және Павлодар облыстарында вакансиялар белсенділігінің төмендеуі байқалады.
Сала мамандары еңбек нарығындағы өзгерістерге технологиялық факторлардың, соның ішінде жасанды интеллекттің енгізілуі де әсер етуі мүмкін екенін жоққа шығармайды.
Бұған дейін «Самұрық-Қазына» қоры 650 әкімшілік қызметкердің қысқартылатынын хабарлаған болатын. Сондай-ақ «Қазақтелеком» басшысы Бағдат Мусин кейбір функциялардың жасанды интеллект арқылы автоматтандырылуы мүмкін екенін айтқан, оның ішінде колл-орталық операторлары да бар.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 50 жастан асқан азаматтарды қолдау мақсатында «Күміс жас» бағдарламасын іске қосты. Десе де 40–50 жас аралығындағы азаматтар аталмыш қолдау шараларынан да тыс қалып жатады.