Бұл туралы Caravan.kz медиа порталы inbusiness.kz-ке сілтеме жасап хабарайды.
Солтүстік көршінің ұлттық валютасы кеше күні бойы безгек тигендей қалшылдап, селкілдеумен болды. Мысалы, биржада таңертең 1 доллардың құны 75,02 рубльді құраған. Ал түсте Үкіметтің қолдауымен, яғни РФ мемкорпорацияларын валюталық табыстарының бір бөлігін биржада мәжбүрлеп сатқызып, рубльге айырбастатқызу нәтижесінде "сабан ақша" 74,99 межесіне дейін көтерілген. Алайда кешке қарай бәрібір 75,26 межесіне дейін сұлап түсті.
Әрине, бір күнде 0,36% құнын жоғалтқаны елеусіз көрінер. Бірақ қаржыгерлер РФ рублі тұрақтылығын жоя бастағанын айтуда. Себебі, соңғы 8 айда РФ валютасы 30,24%-ға девальвациялаған.
Нақтыласақ, Ресей орталық банкі былтыр шетел валютасына қатысты қатал шектеулер енгізіп, бизнесі валютаны шетелге шығара алмады, ал қарапайым халық оны еркін сатып ала алмай қалды. Бұған федерацияға келетін шетелдік импорт арнасының күрт сұйылуы қосылып, валютаға деген сұраныс жоққа теңелді.
Нәтижесінде 2022 жылғы 29 маусымда 1 доллардың құны 52,5 рубльге дейін арзандаған еді. Енді ол керісінше, 75,26 рубльге дейін шарықтап шыға келді. Яғни, созылмалы девальвация жүріп жатқаны байқалады.
Салыстыра кетсек, дәл осы кезде Қазақстанда ревальвация, яғни ұлттық валютаның өзгелерге қарағанда қымбаттауы үдерісі жүруде. Мысалы, аталған кезеңді алсақ, 2022 жылғы 29 маусымда елімізде 1 доллардың құны 468 теңгені құрады. Ал Ұлттық банк бекіткен валюталардың күн сайынғы ресми, нарықтық бағамдарына жүгінсек, 2023 жылғы 2 ақпанда 1 доллардың бағамы 442,11 теңге тұрады. Басқаша айтқанда, сегіз ай ішінде Қазақстанның ұлттық валютасының долларға шаққандағы құны қайта 5,86 пайызға жоғарылаған.
Осылайша, Қазақстанда доллар арзандап, ал Ресейде қымбаттап жатыр. Бұл процесс биылғы жыл басында күшейді. Өткен жылды рубль 73,7 бағамында аяқтаған болатын. Бүгінде 80-нің сеңгіріне таяп келеді. Тіпті жүз межесіне дейін шарықтауы мүмкін (егер бір рубль шамамен 6 теңге тұратынын ескерсек, бұл Қазақстанда 1 доллардың бағамы 600 теңгеге дейін шығандауына бара-бар болар еді).
Ресейде үлкен девальвация бола ма?
Қаржыгер, ресейлік "Алор Брокер" фирмасының инвестициялық стратегі Павел Веревкиннің айтуынша, бұған дейін РФ валютасына қолдау көрсетіп келген факторлар түгесілуге жақын. Мысалы, жыл басында экспорттаушылардың барлығы салық төледі, сондықтан бертінге дейін РФ валютасына сұраныс жоғары болды. Бүгінде салық төлеу науқаны аяқталды.
Рубльге қосымша сұраныс тудыру үшін РФ қаржы министрлігі мен Орталық банкі биылғы 11 қаңтарда валюталық нарыққа оралатындарын жариялады. Дегенмен, Мәскеуге доллар, еуро, фунт, иена, франк сияқты дамыған елдердің валютасын пайдалануына санкциялармен тыйым салынған. Сондықтан РФ Орталық банкі өз нарығына Қытай валютасын сатуға кірісті: Кремль елдің валюталық резервінің үлкен бөлігін юаньда сақтаған.
Содан қаржылық реттеуші 13 қаңтардан бастап, күн сайын нарықтан 3,2 млрд рубль сатып алып отырды. Әйткенмен, биржаға интервенциялар ақпанда аяқталды. Сабан ақша бұл қолдауынан да айырылып отыр.
"Сондықтан алда рубль бағамының жоғары құбылуына, құнсыздануына дайындалған жөн. Биылғы 5 ақпаннан бастап, ресейлік мұнай өнімдеріне еуропалық тыйым күшіне енді. Былтырғы жыл соңында өзге де санкциялар толыққанды жұмыс істей бастады. Таяуда Еуропалық Одақ санкциялардың оныншы пакетін жариялады, сонымен бірге бұрын енгізілген санкцияларды айналып өту жолдарын белсенді жабуға кірісті. Бұл өте тегеурінді тетіктер, олар рубльді девальвация құрдымына итермелейді. Белгілі бір алғышарттар тоқайласса, доллар бағамы 100 рубль межесінен де асып түсуі мүмкін. Айталық, экспорттық, бірінші кезекте мұнай және газ табыстары күрт азайса, жаһандық шикізат нарықтарында құлдыраулар жүрсе, онда әлгіндей қуатты девальвация болуы ықтимал", – деді Павел Веревкин.