Caravan.kz медиа порталының бүгінгі материалында АҚШ, Біріккен Араб Әмірліктері және Оңтүстік Кореяға қоныс аударған үш қазақстандықтың оқиғасы ұсынылады. Олар көшу барысында қандай қиындықтарға тап болғанын, жаңа елдің өмір салты немен ерекшеленетінін және бұл мемлекеттерде азаматтық алу қаншалықты мүмкін екенін әңгімелеп берді.
«Америкада ешкім жайдан-жай көмектеспейді» – Дәулет
«АҚШ-та тұрып жатқаныма екі жылға жуықтады, кейде әлі күнге дейін мұның бәрі түс емес пе деп ойлаймын. Грин-картаға жету үшін он жылға жуық уақыт кетті – күттім, үміттендім, әрбір бас тартуды ауыр қабылдадым. Бір сәтте бір нәрсені түсіндім: ұтыс – тек құжат пен дайындық емес, оның ішінде таза сәттілік те бар.
Көшіп келген соң бірден трак жүргізуші болып жұмысқа орналастым. Жұмыс ауыр, бірақ елдің өмір ырғағына тез сіңісіп кетуге көмектесті: тас жолдарда ұзақ сағаттар, түрлі штаттар, елдің ауқымы мүлде басқа. Кейін саламды ауыстырдым – қазір тұрақты, тыныш жұмысым бар, болашағы да жаман емес.
Ағылшын тілі туралы бөлек айту керек шығар. Қазақстанда жүргенде деңгейім өте жақсы деп ойлайтынмын. Ал мұнда келіп, айтылған сөздердің жартысын түсінбей қалатынымды байқадым. Америкалықтар өте тез сөйлейді, сөздерді қысқартады, сленг қосады. Алғашқы айларда қатты қиналдым, бірақ қазір бәрі қалыпқа келді – кейде өзімнен жеңіл америкалық акцентті де байқаймын.
Бұл елдегі өмір Қазақстаннан тек өзгеше емес, мүлде басқа қағидалармен құрылған. Ұсақ-түйегіне дейін сезіледі. Инклюзивті орта шын мәнінде жұмыс істейді: пандустар ыңғайлы, бағдаршамдарда дыбыстық белгі бар, Брайль қарпі – жай сән емес, міндетті стандарт.
Мұнда көлік – қажеттілік. Оны сән-салтанат немесе біреуге әсер ету құралы деп қабылдамайды. Машина алу оңай, жалпы өмір жеке көлікке негізделген. Дүкендердегі таңдау өте кең, бәсекелестік жоғары, сол себепті өндірушілер сапаға мән беруге мәжбүр.
Әрине, қиындықтар да жетерлік. Ең бастысы – кредиттік тарихың жоқ. Онсыз пәтер жалдау да, несие картасын ашу да қиын, пайыздар жоғары. Барлығын нөлден бастайсың. Тағы бір өзекті мәселе – сақтандыру. Ол қымбат, бірақ онсыз өмір сүру қауіпті: кез келген медициналық қызмет қалтаңа ауыр соғады.
Қауіпсіздік мәселесі де басқаша сезіледі. Қазақстанда «қылмыс көп» деп ойласаңыз, АҚШ-та мүлде басқа әсер аласыз: кімнің қолында қару барын, кімнің қандай күйде жүргенін білмейсің. Жақсы аудандарда тыныш, бірақ толық босаңсу қиын.
Табысыма келсек, қазақстандық өлшеммен өте жақсы. Бірақ шығын да соған сай. Мұнда адамдар қаржысын ұқыпты жоспарлайды, әр долларын есептейді, төлемдерді уақытында жасайды, кредиттік рейтингін қадағалайды, болашаққа жинайды.
Мен жасаған басты қорытынды: Америкада ешкім сені жетектеп жүрмейді. Бірақ егер еңбек етіп, үйреніп, қарқыныңды сақтасаң – өсуге мүмкіндік бар. Көшуді жоспарлағандарға айтарым: алдын ала дайындалыңыздар. Америка – ақша, тәртіп және толық дербестік елі. Сондықтан кемінде 3–5 мың доллар қаржылық қорыңыз болғаны жөн. Алғашқы жұмыс көбіне мінсіз ағылшын талап етілмейтін салаларда табылады: логистика, сервис, қойма, тасымал. Ал азаматтықты тез аламын деп үміттенудің қажеті жоқ – жолы ұзақ. Грин-картаның өзі үлкен олжа. Шындыққа тура қарап келсеңіз, бастау ауыр болса да, мүмкіндігі бар ел.
Әрине, туған жерді сағынамын. Бірақ бұл жерде өмірді қайта құруға мүмкіндік алдым, сол мүмкіндікті жіберіп алмауға тырысып жүрмін».
«БАӘ-де азаматтықтан гөрі резидент болу оңай» – Алина
«Дубайға көшуіміз күтпеген жерден болды. Жолдасымның жұмысына байланысты екі аптаға ғана келеміз деп ұшқанбыз – бір чемоданмен. Бірақ сол жерде жаңа ұсыныстар шығып, қалуға шешім қабылдадық. Қазір мұнда төрт айға жуық уақыт тұрып жатырмыз.
Алғашқы айлар оңай болған жоқ. Ыстық ауа райы ағзаға қатты әсер етеді. Қаладағы мультикультура да бейімделуді талап етеді: бір жерде әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдар, әрқайсысының қарым-қатынасы, мінезі, эмоциясы бөлек. Дубайдың өмір ырғағы өте жылдам, күнделікті тұрмыста қатты сезіледі.
Күтулерім бойынша көшу бейтарап болды деуге болады. Қазақстанда да табысымыз жақсы, өмір сүру деңгейіміз жоғары еді. Сондықтан «мұнда бірден бәрі керемет» деп айта алмаймын. Люкс өмір – яхта, Lamborghini, виллалар – мүлде басқа әлем. Ал қарапайым тұрмыста ең қиыны – бәрін қайтадан нөлден бастау.
Шығындар бірден байқалады. Тұрғын үй қымбат: жайлы бастау үшін жақсы кешендегі шағын пәтер кемінде айына 600–700 мың теңге тұрады. Медицина сақтандыруға толық тәуелді. Киім мен техника жиі арзан. Демалыс, ойын-сауық көп, бірақ бәрі ақша талап етеді. Азық-түлік бағасы Қазақстанмен шамалас, ал такси айтарлықтай қымбат.
Күнделікті өмірдегі ең қиын нәрсе – түрлі мәдениет өкілдерімен үнемі байланыста болу. Бірі тым эмоциялы, бірі салқын, енді бірі шектен тыс ашық. Уақыт өте үйренесің.
Виза түрлері көп: жұмыс визасы, отбасылық, компания немесе инвестор арқылы, бір жылдық remote-work бағдарламасы, сондай-ақ Golden Visa секілді ұзақ мерзімді нұсқалар. Резиденттікті ұзарту қиын емес.
Ал азаматтық – сирек жағдай. Оны мемлекет ерекше еңбегі бар адамдарға ғана береді. «Көп жыл тұрсаң, автоматты түрде береді» деген – миф. Көпшілік үшін басты мақсат – тұрақты резиденттік».
«Кореяда өзіңді қауіпсіз сезінесің» – Юлия
«Кореяға бір жылдай дайындалдым. Мұнда туыстарым тұратын. Бірақ әуежайдан шыққан сәтте алғашқы әсер көңілден шықпады: ауа ауыр, ылғалды, тұншықтырады. Алғашында мүлде ұнамады. Жақындарым болмаса, бейімделу әлдеқайда қиын болар еді.
Жоспарым басқа еді: елді тану, жұмыс істеу. Бірақ кейін күйеуіммен таныстым, тұрмысқа шықтым, бала дүниеге келді. Қазір үш жылға жуық декреттемін. Бір жалақымен өмір сүреміз, жинақтау қиын, бірақ қауіпсіздік деңгейі қатты таңғалдырды. Заңдар қатаң әрі жұмыс істейді. Балаларды еш қорықпай далаға жібереді.
Өмір арзан емес. Сағаттық жалақы өссе, баға да бірге өседі. Сақтандырусыз медицина өте қымбат. Негізгі шығындар – жалдау ақысы, коммуналдық қызмет пен азық-түлік. Бірақ бір табыстың өзімен де өзімізге керегін ала аламыз.
Жұмыс бар, сондықтан көп адам осында келеді. Бірақ корей тілін білмесең – қиын. Азаматтық алу оңай емес. Негізгі жолдар – корей азаматына тұрмысқа шығу немесе тілді тапсырып, жоғары табысты дәлелдеу. Бірақ шынайы өмірде бірінші нұсқа жиі кездеседі».