Ғалымдар питахайя құрамындағы сирек табиғи пигменттердің қан тамырларының жағдайына және холестерин деңгейіне әсерін жан-жақты зерттеген.
Бұл туралы Caravan.kz тілшісіне нутрициолог Лилия Галиева айтып берді.
— Айдаһар жемісі деген не, қайда өседі және несімен танымал?
— Экзотикалық айдаһар жемісі — гилоцереус атты ағаштектес кактустың ірі жемісі. Бұл ерекше өсімдік алғашында тек Оңтүстік Америка аумағында ғана өскен. Қазір ол Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдерінде белсенді түрде өсіріледі. Жеміс қабыршақ тәрізді ашық түсті қабығымен ерекшеленеді. Ішіндегі дәндері көкнәрге ұқсайды. Жемістің жұмсағы жеңіл әрі сергітетін дәмге ие. Хош иісі де жағымды әрі нәзік. Өнім күшті антиоксиданттық қасиеттерімен бағаланады. Ол ағзаға жасушалардың қартаюымен күресуге көмектеседі. Сонымен қатар қазіргі аспаздықта кеңінен қолданылады. Одан әдемі десерттер мен пайдалы смузилер дайындалады.
— Оның қандай пайдасы бар және құрамында қандай пайдалы заттар кездеседі?
— Питахайя — маңызды дәрумендер мен минералдардың нағыз қоймасы. Оның құрамында С дәрумені, темір, кальций және фосфор көп. Жемістің басты құндылығы — ерекше өсімдік пигменттері. Бұлар беталаиндер деп аталатын табиғи азотты қосылыстар. Ғылыми зерттеулер олардың денсаулыққа орасан пайдасын дәлелдеген. Беталаиндер қан тамырларының ішкі жасушалық қабаты — эндотелий қызметіне оң әсер етеді. Бұл пигменттер азот тотығының бөлінуін ынталандырады. Ол қан тамырларын жұмсақ кеңейтіп, қан қысымын қалыпқа келтіреді. Соның арқасында қан айналымы жақсарады. Атеросклероз бен инфаркт қаупі төмендейді. Сонымен қатар беталаиндер адам ағзасындағы липидтік тепе-теңдікті реттеуге көмектеседі. Олар қандағы жаман холестерин деңгейін азайтып, пайдалы жоғары тығыздықтағы липидтердің сақталуына ықпал етеді.
Жеміс құрамында еритін жасұнық өте көп. Өсімдік талшықтары ішектің жұмысын жақсартады. Олар қарапайым көмірсулардың қанға тез сіңуін баяулатады. Питахайяны тұрақты тұтыну иммундық жүйені нығайтады. Құрамындағы магний жүйке жүйесінің саулығын қолдайды. Антиоксиданттар ағзаны созылмалы қабынудан қорғайды. Жеміс ағзадағы су тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі. Оның калориясы өте төмен. Сондықтан ол диеталық тағам ретінде өте қолайлы.
— Қарсы көрсетілімдері бар ма?
— Айқын пайдасына қарамастан, питахайя барлық адамға бірдей жарамайды. Негізгі қарсы көрсетілім — экзотикалық өнімге жеке төзімсіздік. Жемісте табиғи аллергендер көп мөлшерде болады. Сезімтал адамдарда терінің қышуы пайда болуы мүмкін. Кейде есекжем немесе терінің қызаруы байқалады. Экзотикалық жемісті кішкентай балаларға бермеген дұрыс. Олардың ас қорыту жүйесі мұндай өнімдерге әлі толық бейімделмеген. Жасұнықтың көп мөлшері іштің кебуін туғызуы мүмкін. Кейде іш өту немесе іштің түйілуі байқалады. Созылмалы гастриті бар адамдар сақтық танытуы керек. Асқазан жарасы асқынған кезде бұл жемісті мүлде тұтынбаған жөн. Ашық түсті пигменттер зәрді қызғылт түске бояуы мүмкін. Бұл қауіпті емес, бірақ кей науқастарды алаңдатады. Бүйректің ауыр аурулары кезінде алдын ала дәрігермен кеңесу қажет.
— Дұрыс таңдау жолы қандай?
— Сапалы әрі піскен айдаһар жемісін таңдау аса қиын емес. Алдымен жемістің сыртқы қабығына мұқият қараңыз. Оның түсі қанық әрі біркелкі болуы керек. Бозғылт түс жемістің ерте жиналғанын білдіреді. Бетінде қара дақтар немесе шіру белгілері болмауы тиіс. Жаңа қабыршақтарының ұштары жасыл-сары түсті болады. Егер қабыршақ ұштары кеуіп, қарайып кетсе, бұл жемістің ұзақ сақталғанын көрсетеді. Міндетті түрде саусақпен аздап басып көріңіз. Піскен питахайя орташа жұмсақ әрі серпімді болуы керек. Қатты жеміс дәмсіз әрі шөп тәрізді болады. Тым жұмсақ болса, ол артық пісіп кеткенін және бұзыла бастағанын білдіреді. Жемістен жеңіл ғана шөп иісі сезілуі керек. Піскен жемісті міндетті түрде тоңазытқышта сақтау қажет. Оны бірнеше күн ішінде жеп қойған дұрыс.