Мұндай сома көпшілікке қызық көрінетіні анық: шынымен жеткізу қызметінде жүргендер дәрігерден, мұғалімнен немесе ғылыми қызметкерден көп табыс таба ала ма?
Бұл сұрақты Алматыда кішкентай баласын көтеріп жүріп тапсырыс жеткізген әйелдің оқиғасы одан сайын қызықтырғаны анық. Әлеуметтік желі қолданушылары тек ауыр еңбек жағдайын ғана емес, жеткізу саласындағы миллиондық табыс туралы уәделердің қаншалықты шындыққа жанасатынын да талқылай бастады.
Вакансиядағы сома мен шынайы табыс екі бөлек нәрсе
Жұмыс іздеу платформаларындағы хабарландыруларға қарасаңыз, курьерлерге ұсынылатын табыс расында да жоғары көрінеді. Finprom.kz мәліметінше, ірі қалаларда жұмыс берушілер табысы 1,5 млн теңгеге дейін жететін вакансияларды жиі жариялап жүр. Бұл, ең алдымен, тамақ, азық-түлік және дәрі-дәрмек жеткізу сервистерінің өсуімен байланысты.
Алайда бұл жерде бір маңызды жайт бар: мұндай сома – орташа айлық емес, ең жоғарғы шек. Яғни ол үшін курьер өте көп тапсырыс алып, күні бойы дерлік тоқтаусыз жұмыс істеуі керек. Мұндай қарқынға кез келген адам шыдай бермейді.
Ең жоғары табыс Алматыда ұсынылады
Hh.kz дерегіне сүйенсек, 19 маусымдағы жағдай бойынша Қазақстанда курьерлерге арналған 116 вакансия ашық болған. Оның ішінде 42-сі Алматыда, 32-сі Астанада жарияланған. Ең жоғары жалақы да Алматыда көрсетілген.
Мәселен, жүк көлігімен жұмыс істейтін курьерлер немесе ірі тапсырыстарды жеткізушілер теориялық тұрғыда 1,3–1,5 млн теңгеге дейін табыс таба алады. Ал мотокурьерлер мен электровелосипедпен жүретін қызметкерлерге ұсынылатын табыс 650 мыңнан 1,1 млн теңгеге дейін.
Астана мен Қарағандыда көрсетілетін табыс көлемі 750 мыңнан 1,3 млн теңгеге дейін болса, Шымкентте жоғарғы шек шамамен 1,2 млн теңге.
Бірақ бұл ақша курьердің қалтасына дәл солай түспейді
Курьерлердің басым бөлігі жеке кәсіпкер немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде еңбек етеді. Демек олар табыстан бөлек салықты, әлеуметтік аударымдарды, жанармай шығынын, көлік жөндеуін және қызмет көрсету ақысын өздері төлейді.
Сондықтан вакансияда көрсетілген ірі сома мен қолдағы нақты табыс арасында үлкен айырма болуы мүмкін.
Мысалы, Enbek.kz платформасындағы жағдай мүлде бөлек. Ірі агрегаторларға қатысы жоқ компаниялар курьерлерге айына небәрі 85–103 мың теңге жалақы ұсынады. Бұл – курьер мамандығының барлық жерде бірдей жоғары табыс әкелмейтінін көрсететін маңызды айырмашылық.
1,5 млн теңге табу мүмкін бе?
Қысқа жауап: иә, бірақ өте сирек.
Ашық дереккөздерде курьерлердің тұрақты түрде айына 1,5 млн теңге табатынын дәлелдейтін мысалдар аз. Керісінше, салада жұмыс істейтіндердің өздері Алматы мен Астанада 300 мың теңге шамасындағы табысты неғұрлым шынайы көрсеткіш ретінде атайды. Ең белсенді әрі тапсырысы көп курьерлердің табысы 450–500 мың теңгеге жетуі мүмкін.
Нарықтағы әңгімелерге қарағанда, сәтті күндері ірі агрегаторда жұмыс істейтін курьер 50 мың теңгеге дейін табыс табуы ықтимал. Бірақ мұндай қарқынмен ай бойы тоқтаусыз жұмыс істеу оңай емес. Оның үстіне барлық шығындар шегерілген соң, нақты табыс едәуір азаяды.
Ресми статистика не дейді?
Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2026 жылдың бірінші тоқсанында пошта және курьерлік қызмет саласындағы орташа атаулы жалақы 291,9 мың теңге болған.
Мегаполистерде бұл көрсеткіш жоғарырақ:
- Алматыда – 424,7 мың теңге
- Астанада – 474,8 мың теңге
Ал көптеген өңірде курьерлік саладағы табыс 200 мың теңге шамасында қалып отыр.
Бұл деректер миллиондық жалақының саладағы жаппай құбылыс емес екенін көрсетеді.
Курьерлік жұмыс неге ауыр саналады?
Курьер болу – тек қала ішінде жүріп-тұру емес. Бұл:
- тұрақты физикалық жүктеме;
- жоғары қарқынмен жұмыс істеу;
- ауа райына тәуелділік;
- жолдағы қауіп пен күйзеліс;
- уақытпен санаспай еңбек ету.
Сонымен бірге бұл салада мансаптық өсу мүмкіндігі шектеулі. Сондықтан көп адам курьерлікті тұрақты кәсіптен гөрі уақытша табыс көзі ретінде қарастырады.
Мұны кадр тұрақсыздығы да дәлелдейді. 2025 жылы пошта және курьерлік қызмет саласындағы жұмыстан кету деңгейі 26%-ға жеткен. Бұл – экономикадағы орташа көрсеткіштен жоғары.
Нарық өсіп келеді, бірақ табыс бәріне бірдей емес
Соған қарамастан, жеткізу нарығы Қазақстанда жылдам дамып жатыр. Егер 2020 жылы бұл қызмет түрінің көлемі 41,8 млрд теңге болса, 2025 жылы ол 86,3 млрд теңгеге дейін өскен.
Бұл елде «ыңғайлылық экономикасы» қалыптасып келе жатқанын аңғартады: адамдар уақыт үнемдеу мен сервистің жылдамдығы үшін ақша төлеуге дайын. Ал бұл курьерлерге сұранысты арттырады.
Алайда тұтынушыға ыңғайлы көрінетін қызметтің артында ауыр еңбек жатыр. Тамақтың немесе азық-түліктің қысқа уақытта жеткізілуі көбіне курьердің ұзақ ауысыммен, ыстықта, жаңбырда немесе суықта жұмыс істеуін білдіреді.
Қорытынды
Қазақстанда курьерлердің айына 1,5 млн теңге табуы теориялық тұрғыда мүмкін. Бірақ бұл – жаппай құбылыс емес, өте сирек кездесетін жағдай. Мұндай табысқа жету үшін адамға шектен тыс жүктемемен жұмыс істеуге тура келеді, ал шығындарды алып тастағанда қолдағы нақты сома айтарлықтай азаяды.
Сондықтан курьер мамандығын «миллионерлердің кәсібі» деп сипаттау шындыққа толық сәйкес келмейді. Бұл – табысы қалаға, тапсырыс көлеміне, жұмыс кестесіне және шығындарға тікелей тәуелді ауыр еңбек.