Сaravan.kz медиа порталының тілшісі жалғастырады.
Krisha.kz редакцияның ресми сауалына жауап берген Алматы әкімдігі жаңа талаптардың қашан күшіне енетінін, кімдерге қатысты болатынын және талаптарды бұзған жағдайда қандай жауапкершілік қарастырылғанын түсіндірді.
Тыйым қашан күшіне енеді?
Жаңа қағидалар 2026 жылғы 30 желтоқсанда күшіне енеді. Бірақ бұл күннен бастап Алматының барлық аумағында көмір мен ағаш жағуға бірден тыйым салынады деген сөз емес.
Әкімдік талаптарды алдымен пилоттық режимде енгізуді жоспарлап отыр. Бірінші кезеңде шектеу қаланың белгілі бір бөлігінде қолданылады.
Пилоттық аумақтың шекарасы:
- оңтүстігінде – Бөгенбай батыр көшесі;
- шығысында – Желтоқсан көшесі;
- солтүстігінде – Абай даңғылы;
- батысында – Достық даңғылы.
Әкімдіктің мәліметінше, кейін төмен шығарындылар аймағының аумағы кеңейтіледі. Алдымен бақылау жүйесі осы аумақта сынақтан өткізіліп, оның нәтижесіне қарай талаптар басқа аумақтарға да енгізілмек.
Тыйым барлық жеке үйлерге қатысты ма?
Жоқ. Негізгі талап газдандырылған аумақтарға қатысты. Үйдің маңынан газ құбырының өтуі оның газға қосылуға техникалық тұрғыдан мүмкіндігі бар дегенді білдірмейді.
Сондықтан үйді газға қосу мүмкіндігі нақты бағаланады. Егер техникалық немесе құқықтық себептерге байланысты қосылу мүмкін болмаса, бұл жағдай ескерілуі тиіс.
Мысалы, газ желісінің қуаты жеткіліксіз болуы, өрт қауіпсіздігі талаптарына байланысты шектеулер немесе жылжымайтын мүлікке қатысты құжаттардың мәселесі әсер етуі мүмкін.
Алматы әкімдігі үйді газға қосу мүмкіндігін анықтайтын бірыңғай критерийлерді әзірлеу мәселесін әлі де пысықтап жатыр.
Мұржаға сүзгі орнатса, көмір жағуға рұқсат етіле ме?
Жоқ. Егер белгілі бір аумақта көмір, ағаш немесе сұйық отын жағуға тыйым салынса, мұржаға арнайы сүзгі орнату бұл талапты айналып өтуге мүмкіндік бермейді.
Яғни сүзгі орнатылған пешті де пайдалануға болмайды. Мұндай жағдайда үйді газбен немесе электр энергиясымен жылыту ұсынылады.
Үйлерді қалай тексереді?
Жеке сектордағы барлық үйді жаппай тексеру жоспарланып отырған жоқ.
Тексеруге нақты негіз болуы керек. Мысалы, мониторинг нәтижелері немесе көршілерден түскен шағым негізінде тексеру жүргізілуі мүмкін.
Мәселен, қыс кезінде жеке үйден көмір немесе ағаш жағылған түтін шығып, көршісі шағымданса, бұл жағдай бақылау жүргізуге негіз болуы ықтимал.
Сонымен бірге тек түтіннің немесе иістің болуының өзі жеткіліксіз. Талаптың бұзылғаны белгіленген тәртіппен тіркелуі қажет.
Әкімдік жеке сектордағы бақылауды біртіндеп күшейтуді жоспарлап отыр.
Талапты бұзғандарға қандай жаза қарастырылған?
Жаңа қағидаларда айыппұл мөлшері көрсетілмеген. Әкімдік жауапкершілік Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 324-бабы бойынша қарастырылатынын хабарлады.
Аталған бап бойынша ескерту немесе айыппұл салу көзделген. Оның мөлшері құқық бұзушының санатына қарай өзгереді:
- жеке тұлғаларға – 10 АЕК;
- лауазымды тұлғалар мен шағын бизнес субъектілеріне – 15 АЕК;
- орта бизнес субъектілеріне – 20 АЕК;
- ірі бизнес субъектілеріне – 100 АЕК.
Осылайша жеке үй немесе монша иесі жаңа талапты бұзған жағдайда ескерту алуы немесе 10 АЕК көлемінде айыппұл төлеуі мүмкін.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК мөлшері 4693 теңге болады. Демек, 10 АЕК – 46 930 теңге.
Газға қосылуға қаражаты жетпейтін тұрғындар не істейді?
Бұл мәселе де әзірге толық шешілген жоқ.
Алматы әкімдігі тұрғындарға қолдау көрсету бағдарламасы әзірленіп жатқанын хабарлады. Нақты қандай көмек көрсетілетіні әзірге белгісіз. Әкімдік әлеуметтік осал санаттағы азаматтарға қолдау шараларын қарастыратынын мәлімдеді.
Бұл ретте үйді газға қосу құны да тұрғындар үшін елеулі шығын болуы мүмкін. Алматыда бір нүктені газға қосудың құны 200 мың теңгеден басталады.
Бұл сомаға жылыту қондырғысы кірмейді. Сондықтан көмір немесе ағаш жағатын пеші бар тұрғындарға оны да ауыстыру қажет болуы мүмкін.
Алматыда салют пен отшашуға да тыйым салынады
Жаңа талаптарда пиротехникалық бұйымдарды пайдалануға қатысты да шектеу қарастырылған.
Төмен шығарындылар аймағында петарда, фейерверк және салют қолдануға тыйым 2027 жылғы 8 қаңтардан бастап енгізіледі.
Алайда бұл аймақтың нақты шекарасы әлі бекітілуі тиіс.
Сондықтан биылғы Жаңа жылды Алматыда салют пен отшашумен атап өтуге қатысты аталған жаңа шектеу әлі қолданылмайды.