Бұл туралы Caravan.kz медиа порталы tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.
Даудың мәні неде?
Әлеуметтік желілерде қыркүйек айының қазақша жазылуына байланысты қызу пікірталас басталды. Қазақстандықтар мектеп дәптерлері мен оқулықтарында үйреншікті «қыркүйек» сөзінің «қыргүйек» болып түзетіле бастағанын байқаған.
Ата-аналар жаңа жазудың қайдан келгенін және мектептерде неге дәл осы нұсқаны қолдану талап етілетінін сұрап жатыр. Сондай-ақ қолданушылар қай нұсқаның дұрыс екеніне қатысты бір мәмілеге келе алмай отыр. Әзіл-қалжың да шет қалмады: қазақстандықтар осы қисынға сүйеніп, басқа сөздердің қалай өзгеруі мүмкін екенін ойлап тауып жатыр. Бұл туралы толығырақ осы жерден оқи аласыздар.
Сонымен «қыркүйек» пе әлде «қыргүйек» пе?
Ғылым министрлігі «қыргүйек» нұсқасының 2013 жылғы қазақ тілінің орфографиялық сөздігінде расымен де бар екенін түсіндірді.
Бұл ретте осы сөздікке сілтеме жасау министрліктің 2026 жылы арнайы жаңа ереже енгізіп, «қыркүйек» сөзін орталықтандырылған түрде «қыргүйекке» ауыстырғанын білдірмейді деп атап өтті Ғылым министрлігі.
«Жекелеген сөздердің жазылуына мұндай өзгерістер енгізу үшін тек Республикалық орфографиялық комиссия бекітетін Қазақ тілінің орфографиялық ережелеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу қажет. Бүгінгі таңда Қазақ тілінің орфографиялық ережелерінде ресми түрде мұндай өзгерістер жоқ», – делінген Ғылым министрлігінің хабарламасында.
Бұл жауаптан мынадай қорытынды жасауға болады: орфографиялық ережелерге өзгерістер енгізілмейінше, үйреншікті «қыркүйек» нұсқасы ресми болып қала береді. Егер ережелер өзгерсе, сөздің жазылуы да соған сәйкес өзгереді.
Оқу-ағарту министрлігі не деді?
«Қыркүйек» пен «қыргүйек» жазылуына қатысты дауға бұған дейін оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова да 8 қыркүйекте өткен брифингте жауап берді. Ол Оқу-ағарту министрлігінің жаңа ереже енгізбегенін баса айтты. Министрдің айтуынша, бұл сөздің жазылу мәселесін лингвистер 1980-жылдардан бері талқылап келеді.
Сонымен қатар Сүлейменованың өзі «қыркүйек» сөзін «к» арқылы жазатынын — оны солай үйреткенін айтты. Дегенмен министр қазіргі таңда екі нұсқаны да қате деп санауға болмайтынын атап өтті.